АИТВ (Адамның иммун тапшылығы вирусы / ВИЧ) — бұл адамның иммундық жүйесін зақымдайтын, бірақ заманауи медицинаның арқасында толық бақылауға алынған вирус. Ол туралы көпшілік біле бермейтін, ғылыми тұрғыдан дәлелденген қызықты әрі маңызды мәліметтерді ұсынамыз.🔬 Вирустың айлакерлігі мен құрылымы «Жасырынбақ» ойнайтын вирус: АИТВ адам ағзасына енгенде, өзін тәтті көмірсу молекулаларымен (қантпен) қаптап алады. Осының кесірінен иммундық жүйе оны қауіпті вирус емес, пайдалы қоректік зат деп ойлап, шабуыл жасамайды. Ең тұрақсыз вирус: АИТВ тек адам ағзасында ғана өмір сүре алады. Сыртқы ортаға (ауаға, суға) шыққанда ол бірнеше минут ішінде өледі. Сондықтан оны күнделікті тұрмыста жұқтыру мүмкін емес. Екі түрлі вирус бар: АИТВ-ның екі типі белгілі. АИТВ-1 — әлемде ең көп таралған және агрессивті түрі. АИТВ-2 — негізінен Батыс Африкада кездеседі, ол баяу дамиды және жұғу деңгейі төменірек.
Жаңалықтар
Көптеген адамдар әлі күнге дейін медицинаның қаншалықты дамығанын білмей, 1990-шы жылдардағы идеялармен өмір сүреді. Бүгінде АИТВ өлім жазасы емес, басқарылатын созылмалы ауру.
* Бұл нені білдіреді? Егер АИТВ жұқтырған адам үнемі антиретровирустық терапия (АРТ) қабылдаса, оның қанындағы вирустық жүктеме нөлге дейін төмендейді (анықталмайтын болады).
* Нәтижесі қандай? Анықталмайтын вирустық жүктемемен адам вирусты жыныстық серіктестеріне бере алмайды.
* Стоматологиямен байланыс: Сәтті терапиядан өткен науқастардың иммундық жүйесі АИТВ-сыз адамдармен бірдей күшті. Олар кез келген күрделі хирургиялық араласудан өте алады. АИТВ/ЖИТС. «А=Ж» формуласы (анықталмайтын = жұқпайтын)
Көптеген адамдар әлі күнге дейін медицинаның қаншалықты дамығанын білмей, 1990-шы жылдардағы идеялармен өмір сүреді. Бүгінде АИТВ өлім жазасы емес, басқарылатын созылмалы ауру.
* Бұл нені білдіреді? Егер АИТВ жұқтырған адам үнемі антиретровирустық терапия (АРТ) қабылдаса, оның қанындағы вирустық жүктеме нөлге дейін төмендейді (анықталмайтын болады).
* Нәтижесі қандай? Анықталмайтын вирустық жүктемемен адам вирусты жыныстық серіктестеріне бере алмайды.
* Стоматологиямен байланыс: Сәтті терапиядан өткен науқастардың иммундық жүйесі АИТВ-сыз адамдармен бірдей күшті. Олар кез келген күрделі хирургиялық араласудан өте алады.
Организмнен тыс тұрақтылығыАшық ауада: Вирус өте тұрақсыз және сұйықтық кепкеннен кейін бірнеше секунд ішінде жойылады.Шприц ішінде: Ауа кірмейтін жерде (қан қалдықтары бар ине ішінде) АИТВ бірнеше күнге дейін белсенділігін сақтай алады.Тұрмыстық миф: Масалар, қандалалар және басқа да қан сорғыш жәндіктер АИТВ-ны тасымалдай алмайды.«А=Б» принципі: Анықталмайтын деңгей – Берілмейді деген сөзДСҰ-ның ресми ұстанымы: Ем қабылдап жүрген АИТВ-мен өмір сүретін адам серіктесіне вирусты жыныстық жолмен жұқтыра алмайды.Шарт: Қандағы вирус көшірмелерінің саны анықталмайтын деңгейге дейін төмендеуі тиіс (вирустық супрессия).Қауіпсіздік: Бұл жағдайда вирус организмде толық бұғатталады және биологиялық сұйықтықтарда болмайды.
«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын және ықтиярхаты бар шетелдік азаматтар, соның ішінде АИТВ-инфекциясы бар адамдар, тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) шеңберінде қызметтер алуға құқылы. ТМККК қызметтерінің тізбесіне АИТВ-мен өмір сүретін адамдарға медициналық, профилактикалық және дәрі-дәрмектік көмек көрсету қызметтері кіреді. Сондай-ақ, заңнамаға сәйкес, шетелдік азаматтар кенеттен пайда болған өткір аурулар мен жағдайлар кезінде стационарлық жағдайда тегін медициналық көмек алуға құқылы. Сонымен бірге, Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы заңнамасы елде уақытша жүрген АИТВ-инфекциясы бар шетелдік азаматтарға антиретровирустық терапияны тегін алуға мүмкіндік БЕРМЕЙДІ.Шетелдік тұлғаларға медициналық көмек көрсету ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің 2011 жылғы 30 қыркүйектегі № 665 «Иммигранттарға медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен реттеледі. Оған сәйкес, ҚР-да уақытша болатын шетелдіктер ТМККК және МӘМС тізбесіне кірмейтін медициналық қызметтерді ақылы негізде алады, сондай-ақ оларды ерікті медициналық сақтандыру шеңберінде немесе ҚР заңнамасында тыйым салынбаған қосымша қаржыландыру көздері есебінен ала алады. ҚР-ға білім алу мақсатында келген және өзі тұратын ел берген АИТВ-инфекциясы мен туберкулезге зерттеу нәтижелері бар медициналық анықтамасы жоқ шетелдіктер ақылы негізде медициналық тексеруден өтеді. Бұл ретте, ҚР аумағында тұрақты және уақытша тұратын шетелдіктер ТМККК шеңберінде АИТВ-инфекциясы мәселелері бойынша ерікті анонимді және (немесе) құпия медициналық тексерілуге және консультация алуға заңды құқығы бар.АИТВ-инфекциясы бар аналардан туған, диагнозы анықталмаған балалар ТМККК шеңберінде тұрақты бақылауға және дәрілік заттармен қамтамасыз етілуге жатады. АИТВ-мен өмір сүретін шетелдік әйелдер босануға дейін және босану кезінде тегін тестілеуден өтуге құқылы. Жүкті әйелдердің үшінші триместрінде ПТР тест (АИТВ РНҚ) нәтижесі оң болған жағдайда, АРВТ тегін тағайындалады.Осылайша, Қазақстан аумағында тұрақты тұратын және Қазақстан Республикасында ықтиярхаты бар шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға ТМККК шеңберінде ҚР азаматтарымен бірдей медициналық көмек алуға, соның ішінде медициналық көмек пен АРВТ-ны тегін негізде алуға қолжетімділік берілген.
Іс-шара Қазақстан Республикасы Конституциясын түсіндіру бойынша әдістемелік ұсыныстарды іске асыру аясында ұйымдастырылды және конституциялық түзетулерді жалпы түсінуді қалыптастыруға және мемлекеттік қызметшілердің құқықтық мәдениеті мен құқықтық санасын арттыруға бағытталған.
Кездесуде мемлекеттің дамуына заманауи тәсілдерді көрсететін және әділеттілік, заңдылық және заң үстемдігі қағидаттарын нығайтатын Негізгі Заңға енгізілген негізгі түзетулер талқыланды.
Адам құқықтары мен бостандықтарының басымдығы; жеке деректер мен құпиялылықты қорғау кепілдіктерін күшейту; мемлекеттік органдардың қызметінде адамға бағытталған тәсілді дамыту; заң үстемдігінің рөлін және «Заң және тәртіп» қағидатын арттыру; мемлекеттің әлеуметтік бағытын күшейту; және азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктерін жетілдіру сияқты ережелерге ерекше назар аударылды.
АИТВ-ның (ВИЧ) белгілері мен симптомдары инфекцияның сатысына байланысты өзгеріп отырады.
Вирустың АИТВ жұқтырған адамнан басқаларға берілу ықтималдығы инфекция жұққаннан кейінгі алғашқы айларда жоғары болады, алайда мұндай адамдардың көбі өз мәртебесі туралы тек кейінгі сатыларда ғана біледі. Жұқтырғаннан кейінгі алғашқы апталарда инфекция симптомсыз өтуі мүмкін. Кейбір жұқтырған адамдарда ол тұмауға ұқсас келесі симптомдармен байқалады:
- дене қызуының көтерілуі;
- бас ауруы;
- бөртпе;
- тамақтың ауруы.
Инфекция біртіндеп иммундық жүйені әлсіретеді. Бұл басқа да белгілер мен симптомдардың пайда болуына әкелуі мүмкін:
- лимфаденопатия (лимфа түйіндерінің ісінуі);
- салмақ тастау;
- дене қызуының көтерілуі;
- диарея;
- жөтел.
Ем қабылданбаған жағдайда, АИТВ жұқтырған адамдарда ауыр аурулар дамуы мүмкін, атап айтқанда:
- туберкулез;
- криптококкты менингит;
- ауыр бактериялық инфекциялар;
- онкологиялық аурулар, соның ішінде лимфомалар және Капоши саркомасы.
АИТВ басқа инфекциялардың, соның ішінде В және С гепатиттері мен маймыл шешегінің өтуін қиындатуы мүмкін.
АИТВ-инфекциясы белсенді өмір салтын ұстануға кедергі емес. Керісінше, тұрақты физикалық жүктемелер иммундық жүйені нығайтуға, зат алмасуды жақсартуға және психологиялық күйді оңалтуға көмектеседі.
Негізгі ұсыныстар
- Сәйкестік: АИТВ-мен өмір сүретін адамдар әуесқойлық және кәсіби спортпен де айналыса алады. Басты шарт — антиретровирустық терапияны (АРТ) тұрақты қабылдау және дәрігердің бақылауында болу.
- Пайдасы: Спорт терапияның жанама әсерлерімен (мысалы, липодистрофия) күресуге көмектеседі және жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін азайтады.
- Жүктеме түрлері: ДДСҰ орташа қарқынды аэробты жаттығуларды (жаяу жүру, жүзу, велосипед тебу) ұсынады.
Ерекшеліктер мен шектеулер
- Жарақат алу қаупі бар спорт түрлері: Жанаспалы спорт түрлеріне (бокс, күрес, регби) абай болған жөн. Мұнда ашық жарақат алу және қанмен жанасу қаупі жоғары. Бұл айналадағылардың қауіпсіздігі үшін де, сүйектері остеопороз қаупінен нәзік болуы мүмкін спортшының өзі үшін де маңызды.
- Ағзаны тыңдау: Көңіл-күй нашарлағанда, әлсіздік немесе ілеспе инфекциялар кезінде жаттығу қарқынын азайту немесе уақытша тоқтату керек.
- Спорт — дәрі емес: Физикалық белсенділік емді толықтыратынын, бірақ АРТ-ны алмастыра алмайтынын түсіну маңызды.
Іс-шара медицина қызметкерлері мен болашақ мамандарды біріктірді, тіс ауруларының алдын алудың және ауыз қуысына дұрыс күтім жасау мәдениетін қалыптастырудың маңыздылығын көрсетті. Флешмоб қатысушылары бастаманы белсенді түрде қолдады, тақырыптық презентациялар ұсынды және тістер мен қызыл иектің саулығын сақтаудың маңыздылығына назар аударды.
Студенттермен бірлескен іс-шаралар өткізу ұрпақтар арасындағы сабақтастықты нығайтуға, кәсіби қызығушылықты дамытуға және жастар арасында денсаулыққа жауапкершілікпен қарауды қалыптастыруға көмектеседі.
Колледж студенттеріне салауатты өмір салты идеяларын насихаттауға белсенді қатысқаны және қосқан үлестері үшін алғыс айтамыз!
#Болашаққасаутіспен #МинистерствоздравоохраненияРеспубликиКазахстан #20марта #ВсемирныйДеньохраныздоровьяоргановполостирта
Жас қатысушылар өздерінің қиялдары мен шығармашылығын көрсетіп, стоматологиялық күтім мен салауатты өмір салтының маңыздылығы туралы жарқын жұмыстарын ұсынды. Әрбір сурет балалық шақтан күлкіңізге қамқорлық жасаудың маңыздылығын еске салады. 😊
Бүгін жеңімпаздарды марапаттау рәсімі өтті. Ең үздік жұмыстарға сертификаттар мен естелік сыйлықтар табысталды. 🎁
Барлық қатысушыларға ынталары мен адалдықтары үшін алғыс айтамыз! Сіздер біздің салауатты және шығармашылық болашағымызсыздар.
#Болашаққасаутіспен #МинистерствоздравоохраненияРеспубликиКазахстан #20марта #ВсемирныйДеньохраныздоровьяоргановполостирта
